15 kwietnia (środa) w Muzeum Literatury otworzyła się wystawa „Po sąsiedzku z Polą Gojawiczyńską” zorganizowana w ramach Roku Poli Gojawiczyńskiej na Mazowszu. Wydarzenie było częścią wernisażu wystawy „Parnas Warszawy. 100-lecie ustanowienia Nagrody Literackiej m. st. Warszawy”.
W 2026 roku przypada 130 rocznica urodzin Poli Gojawiczyńskiej, rodowitej warszawianki, wybitnej polskiej pisarki i nowelistki, wykazującej dobrą znajomość środowisk robotniczych i drobnomieszczańskich, znanej przede wszystkim jako autorka dylogii warszawskiej: „Dziewcząt z Nowolipek” i „Rajskiej jabłoni”. Była również ważną postacią życia literackiego odradzającej się po wojnie stolicy. Należała do Związku Literatów Polskich, była członkinią jeszcze przedwojennego ZZLP, weszła również w skład zarządu Polskiego PEN Clubu. Została dwukrotnie uhonorowaną Nagrodą Literacką m.st. Warszawy, po raz pierwszy w roku 1935, a po raz drugi w 1949; od roku 1962, członek Ogólnopolskiego Komitetu Pokoju.
Sejmik Województwa Mazowieckiego ustanowił rok 2026 „Rokiem Poli Gojawiczyńskiej” na Mazowszu, czego inicjatorem było Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie. Nasza instytucja zaplanowała szereg wydarzeń dla uczenia tej jedynej w swoim rodzaju postaci, niezwykle ważnej dla życia literackiego przedwojennej i odradzającej się po wojnie stolicy.
Wystawa „Po sąsiedzku z Polą Gojawiczyńską”, przedstawia życie Poli w czasach międzywojennych, kiedy mieszkała przy ulicy Brzozowej. Poprzez fotosy z filmu z roku 1937 w reżyserii Lejtasa „Dziewczęta z Nowolipek” będącego adaptacją powieści Poli Gojawiczyńskiej o tym samym tytule, pokazujemy ówczesną Warszawę, a zwłaszcza jej dzielnice biedy. Wspominamy również o ciężkich latach II wojny światowej, ukazując poprzez jej dzieła, tamte czasy i ludzi, z którymi przyszło jej dzielić niedolę. Szczególną uwagę poświęcamy powieści „Krata”, opowiadającej o więźniarkach Pawiaka, książki opartej na własnych doświadczeniach i przeżyciach, ponieważ w 1943 roku, sama trafiła do tego więzienia. Zachęcamy do obejrzenia ekspozycji, na której prezentujemy zgromadzone przez Muzeum eksponaty po pisarce, tj. rękopisy, wydane drukiem debiuty literackie, zdjęcia, plakaty, liczne wydania książkowe czy przyznane jej w czasach powojennych medale i odznaczenia. Wystawie towarzyszy folder, przybliżający zwiedzającym postać pisarki, która dzisiaj nieco zapomniana – na trwałe wpisała się w historię literatury polskiej XX wieku.
Zapraszamy na zwiedzanie oraz oprowadzania kuratorskie (kustosz Grażyna Ryfka):
Sobota/niedziela godz. 14.00 „Po sąsiedzku z Polą Gojawiczyńską”
Wstęp na wystawę podczas weekendu otwarcia (17-19 kwietnia) za symboliczną złotówkę.
