Leopold Buczkowski (1905–1989) – poeta, prozaik, malarz, artysta-grafik, rzeźbiarz. Autor powieści o wojnie i Zagładzie, uchodzi za pisarza eksperymentalnego i hermetycznego.
Urodzony w Nakwaszy opodal Brodów, wychował się w Podkamieniu; mieszkał we Lwowie, w Krakowie, a od 1950 roku – w Konstancinie pod Warszawą. Jego debiutancka powieść Wertepy, napisana przed wojną, ukazująca surowy obraz wsi wołyńskiej, ukazała się dopiero w 1947 roku. Druga powieść, Czarny potok (1954), przyniosła mu rozgłos i uznanie wśród krytyków. Kolejne książki, zwłaszcza Uroda na czasie (1970) i Kąpiele w Lucca (1974), okazały się zbyt trudne dla ówczesnych odbiorców, a Buczkowskiemu przypięto łatkę pisarza niezrozumiałego. Mierzył się z nią aż do śmierci. Jego twórczość literacka i plastyczna po wielu latach zapomnienia odkrywana jest dziś na nowo.
Skrajny eksperymentator, samotnik, pisarz hermetyczny, fikcjonalizujący swoją autobiografię – do takiego wizerunku Leopolda Buczkowskiego przyzwyczaili nas i jego badacze, i on sam. Listy rodzinne pod redakcją Justyny Staroń to pierwszy tom serii książek, które mają ten obraz zweryfikować, a może nawet zmienić.
Serię otwieramy edycją listów pisarza pozwalających rzucić nowe światło na tę sylwetkę, zrekonstruować – na ile to możliwe – biografię, odsiać legendę i fantazję od historii, osadzić tę postać i jej sztukę w życiu: zarówno tym najbardziej dramatycznym w czasach wojny i ucieczki z Podola, jak i tym wcale nie łatwym, powojennym, naznaczonym biedą, głodem, tułaczką i wieczną troską o utrzymanie rodziny. Listy wymieniane z członkami rodziny pozwalają ukazać tę postać z innej perspektywy niż dotychczas, jako osobę otoczoną kręgiem bliskich, skupioną na powszednich kłopotach i trudnościach, piszącą codziennym językiem o zwyczajnych sprawach. Przybliżają one również źródła inspiracji i sieć relacji jednego z najoryginalniejszych pisarzy i malarzy XX wieku.
Kolejne tomy prezentować będą archiwalia o różnym charakterze. Koncepcje artystyczne Buczkowskiego ukażą tomy zbierające korespondencję pisarza z innymi artystami i krytykami, a także niepublikowane dotąd drobne prozy czy scenariusze filmowe oraz rozmowy i wywiady z Buczkowskim.
Zebrane źródła pochodzą przede wszystkim z archiwum Leopolda Buczkowskiego pozyskanego do kolekcji Muzeum Literatury w latach 1992-1994, 2005, opracowanego przez kustosz Małgorzatę Wichowską (Katalog rękopisów Muzeum Literatury. Proza polska XX wieku, Warszawa 2005, sygnatury 1617-1651). Utwory literackie, w tym kilka redakcji Czarnego potoku, maszynopis Pierwszej świetności w formie zwoju, dzienniki, teksty dotąd niepublikowane, zapisy o charakterze autobiograficznym, listy, korespondencja i dokumenty pisarza pozwalają stworzyć pełny kontekst jego twórczości, umożliwiając rekonstrukcję procesu twórczego, z poruszającym doświadczeniem materialnej formy archiwaliów.
Agnieszka Karpowicz, Maciej Libich, Piotr Sadzik, Małgorzata Wichowska
