Program wydarzeń w Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie towarzyszących IX Edycji TISZ Festiwalu Żydowskiego Jedzenia organizowanej przez Muzeum Polin
1. Wykład z prezentacją historyka sztuki Łukasza Traczyka pt. „Karczma”
Środa, 9 września, godz.12.00
Wykład z prezentacją – 1h 30 min
Wstęp bezpłatny
Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza – Siedziba Główna, sala audiowizualna
Rynek Starego Miasta 20.
Zapraszamy na wykład historyka sztuki, Pracownika Działu Naukowo-Oświatowego adiunkta Łukasza Traczyka poświęcony karczmie – miejscu, które w „Panu Tadeuszu” Adama Mickiewicza stanowi ważną przestrzeń życia społecznego i obyczajowego. Punktem wyjścia będzie opis dwóch soplicowskich karczm z Księgi IV epopei, w którym poeta z niezwykłą dbałością przedstawia ich architekturę, odwołując się do tradycji budownictwa żydowskiego, symboliki biblijnej oraz dawnych wzorców ciesielskich. Wykład pozwoli spojrzeć na literacki opis Mickiewicza z perspektywy historii sztuki i architektury, ukazując, jak rzeczywiste formy budowlane oraz kulturowe inspiracje znalazły odbicie w narodowej epopei.
2. „I ja tam z gośćmi byłem, miód i wino piłem, A com widział i słyszał w księgi umieściłem” – pokaz ilustracji do „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza.
9–13 września
Na pokaz zapraszamy od środy 9 września od godz. 14.00 (wstęp bezpłatny) a od czwartku do soboty zgodnie z cennikiem Muzeum: bilet normalny: 20 zł, bilet ulgowy: 10 zł. W niedzielę 13 września od godz. 10.00 do 17.00 – wstęp bezpłatny.
Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza, sala audiowizualna Rynek Starego Miasta 20.
W dniach 9–12 września zapraszamy na pokaz ilustracji do „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza. Ekspozycja przybliży świat przedstawiony epopei – jej bohaterów, obyczaje, krajobrazy oraz codzienność dawnej Litwy.
Szczególnym uzupełnieniem pokazu będą fragmenty „Pana Tadeusza” poświęcone kulinariom. Mickiewiczowski stół to nie tylko opis potraw, ale przede wszystkim obraz wspólnoty, gościnności i tradycji przekazywanych z pokolenia na pokolenie. W poemacie pojawiają się nazwy wielu dawnych potraw i składników, które dla współczesnego odbiorcy mogą brzmieć zagadkowo: kontuzy, arkasy, blemasy czy figatele. Część z tych określeń należała do dawnego języka kulinarnego i obyczajowości szlacheckiej, dziś wymagającego wyjaśnienia. Odczytywanie tych nazw pozwala jednak odkryć bogactwo tradycji kulinarnej przedstawionej przez Mickiewicza oraz przyjrzeć się światu dawnych uczt, smaków i obyczajów.
Świat kulinariów przedstawiony w „Panu Tadeuszu” warto odczytywać w kontekście „Compendium ferculorum albo Zebrania potraw” Stanisława Czernieckiego – najstarszej zachowanej polskiej książki kucharskiej, wydanej w 1682 roku. Zawiera ona 333 receptury, ukazujące bogactwo staropolskiej kuchni. Badacze przypuszczają, że Mickiewicz mógł znać to dzieło, a w samym „poemacie wiejskim”, jak określał swój utwór sam Adam Mickiewicz, naliczono około 80 nazw potraw, produktów i przypraw, tworzących niezwykle barwny obraz dawnej kultury stołu.
Pokaz stanie się również okazją do przypomnienia kulinarnych upodobań samego Mickiewicza – jego zamiłowania do kaszy z barszczem, litewskich kołdunów, szczupaka po żydowsku, śliżyków z makiem i miodem czy zbieranych jesienią rydzów. Śliżyki, znane na Litwie jako kūčiukai lub šližikai, także współcześnie pozostają jedną z najważniejszych potraw litewskiej Wigilii. Te niewielkie, drożdżowe ciasteczka podaje się tradycyjnie z makiem, mlekiem makowym lub miodem. Ich obecność na świątecznym stole wiąże się nie tylko z tradycją rodzinną, ale także z dawnym zwyczajem upamiętniania przodków – były symbolem więzi między światem żywych i zmarłych oraz pamięci przekazywanej z pokolenia na pokolenie. Te smaki łączą literacki świat „Pana Tadeusza” z osobistą pamięcią poety i kulinarnym dziedzictwem Litwy.
3. Wspólne czytanie fragmentów „Pana Tadeusza”
Niedziela, 13 września, w godzinach od 14.00 do 16.00 w sali audiowizualnej.
Wstęp bezpłatny
Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza
Rynek Starego Miasta 20.
Zapraszamy do wspólnego czytania wybranych fragmentów „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza. Wydarzenie wpisuje się w hasło „WSPÓLNIE” IX Festiwalu Żydowskiego Jedzenia, którego tegoroczna edycja poświęcona jest Litwie – „krajowi lat dziecinnych” Adama Mickiewicza. Wspólna lektura stanie się okazją do przypomnienia wielokulturowego dziedzictwa dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego oraz Wilna – miasta, które ukształtowało poetę, a wiele lat później było również miejscem działalności Fani Lewando (1887/1888-1941), autorki pierwszej nowoczesnej książki kucharskiej poświęconej kuchni wegetariańskiej.
Czytając fragmenty epopei, zwłaszcza te poświęcone gościnności, wspólnemu stołowi i codziennym obyczajom, będziemy odkrywać to, co przez wieki łączyło mieszkańców Wilna i Litwy – różnorodność kultur, języków i tradycji. Spotkanie będzie okazją do wspólnego przeżywania literatury oraz refleksji nad dziedzictwem miasta, które pozostaje ważnym miejscem pamięci zarówno dla Adama Mickiewicza, jak i Fani Lewando.
Zapraszamy!
