24 marca o godz. 18:00 zapraszamy na wykład prof. Tadeusza Cegielskiego „Dlaczego w XVIII wieku nie narodziła się u nas inteligencja”
Początków – zdefiniowanej na nowo – inteligencji w Polsce historycy szukają dziś nie w XIX, a już w połowie XVIII stulecia (Jerzy Jedlicki, Maciej Janowski). Wskazują, że podobnie jak w innych krajach europejskich, w Rzeczpospolitej u schyłku nowożytności siłami kształtującymi tę grupę społeczną były przede wszystkim państwo z jego instytucjami (dwór monarszy, wojsko, biurokracja), a także kościoły z jego szkolnictwem i uniwersytetami. W tym obrazie zabrakło przecież form samoorganizującego się społeczeństwa, do których należały loże wolnomularskie. W ich składzie spotykamy nie tylko arystokrację i ziemiaństwo, lecz także wyższy kler, oficerów, przedstawicieli wolnych zawodów, handlu i przemysłu. Pod koniec XVIII wieku w państwie polsko-litewskim w masonerii aktywnych było ok. 8 tys. osób, co jak na 14-milionowe państwo dawało całkiem wysoki ich odsetek.
Upadek w wyniku rozbiorów zarówno państwa, jak i organizacji wolnomularskich, w połączeniu z kryzysem kościołów, szczególnie rzymsko-katolickiego, sprawił że proces kształtowania się inteligencji został gwałtownie przerwany. Zaczęła ona odradzać się stopniowo po 1815 roku w nowych warunkach ustrojowo-politycznych.
Zapraszamy!
