28 lutego (wtorek) o godz. 18.00 w Muzeum Literatury, Rynek Starego Miasta 20 w Warszawie. Wystawa czynna będzie do 6 maja 2012 r.

Założeniem wystawy jest przywrócenie współczesnej nauce niesłusznie zapomnianego malarza, rysownika, scenografa, archeologa, religioznawcy i teoretyka – Mariana Wawrzenieckiego (1863 – 1943). Artysty niezależnego, o nasyconym wizją posłannictwa, indywidualnym pojmowaniu roli sztuki ok. 1900 r. […]. Wyznawcy szeroko pojmowanej wolności, ideowo porównywalnej do współczesnych kultur alternatywnych – pisze autor scenariusza wystawy profesor Janusz Zagrodzki.

Marian Wawrzeniecki, wywodzący się ze środowiska krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, uznany uczeń Jana Matejki, doskonalący warsztat malarski w Paryżu i Monachium, swoimi kontrowersyjnymi poglądami wywoływał liczne spory w świecie naukowym i artystycznym. Szerokim echem odbiła się zwłaszcza jego polemika ze Stanisławem Witkiewiczem, co do zadań i celów sztuki.

Uważany był za ekscentryka i indywidualistę, malarza odważnych – zarówno w stylu, jak i formie – prac. Posługując się stylistyką symbolizmu tworzył nasycone erotyzmem i okrucieństwem wizje świata prasłowiańskiego oraz średniowiecznego, zdominowanego głównie przez obrazy torturowanych czarownic. Ten niezwykle popularny na przełomie wieków XIX i XX motyw, związany z charakterystycznym dla epoki mizoginizmem, podszytym narastającym lękiem przed kobiecością, przewijający się w twórczości artystów Młodej Polski, do tego stopnia zawładnął wyobraźnią Wawrzenieckiego, że do dziś jest on nazywany – wedle słów Juliusza Wiktora Gomulickiego – „malarzem czarownic”.

Swoje prace sygnował swastyką – starosłowiańskim symbolem przychylności bogów, szczęścia i zwycięstwa – co zwłaszcza w latach trzydziestych i po wybuchu drugiej wojny światowej było powodem wielu nieporozumień i nieprzyjemności jakich doświadczał.

Więcej o wystawie – czytaj

Jesienią tego roku w Muzeum Literatury otwieramy wystawę poświęconą Brunonowi Schulzowi. Przygotowania trwają. Jesteśmy na początku długiej drogi, której zwieńczeniem będzie wernisaż i – mamy nadzieję – bardzo interesująca, nietypowa ekspozycja.

Postanowiliśmy zacząć od eksperymentu. Zazwyczaj widzowie zapraszani są do muzeów i galerii w momencie, gdy ekspozycja jest w pełni przygotowana, oficjalnie otwarta, dzieła sztuki rozstawione, a obrazy równo powieszone. Tym razem chcieliśmy rozszerzyć ramy tradycyjnie rozumianej wystawy poprzez publiczne włączenie do niej elementów tzw. „making of” i zaprosić Państwa do „muzealnej kuchni”, odsłonić kulisy powstawania ekspozycji.

Stworzyliśmy bloga poświęconego tylko i wyłącznie przygotowaniom do wystawy „Bruno Schulz. Rzeczywistość przesunięta”. Będą się tutaj regularnie pojawiać materiały związane z powstającą ekspozycją. Począwszy od samej idei wystawy, poprzez ścierające się koncepcje merytoryczne, będziemy przechodzić przez kolejne, „techniczne” etapy jej realizacji, jak również staniemy się świadkami poszukiwań, które towarzyszą każdej inicjatywie tego typu.

Blog działać będzie do otwarcia wystawy (wrzesień 2012). Zaprezentujemy na nim materiały filmowe: archiwalne oraz całkiem nowe. Przed kamerę zaprosimy ekspertów – znawców twórczości Schulza i udostępnimy przeprowadzone z nim krótkie rozmowy. Zamieścimy również opisy dzieł, które chcemy włączyć do wystawy, reprodukcje, skany, ciekawostki i odkrycia. Nie zabraknie ujawnienia dylematów i wątpliwości, pojawiających się przy pracy nad projektami wystawienniczymi.

Autorem bloga jest autor wystawy, dr Łukasz Kossowski, kurator Działu Sztuki Muzeum Literatury, autor wielu prestiżowych i nagradzanych wystaw, m.in.: „Inspiracje sztuką Japonii w malarstwie i grafice polskich modernistów”, 1981; „Totenmesse. Munch. Weiss. Przybyszewski”, 1995; „Polska – Japonia, 1919 – 1999”, 2000; „Młoda Polska. Słowa. Obrazy. Przestrzenie”, 2008. Twórczość Schulza propagował współpracując z wieloma europejskimi galeriami i muzeami, m.in. w Brukseli, Kijowie, Paryżu, Madrycie, Stambule.

Chcieliśmy zaprosić wszystkich Państwa do wspólnej wystawienniczej przygody – liczymy na komentarze, opinie, uwagi.

Rzeczywistość muzealna zostanie przesunięta!

Blog „Rzeczywistość przesunięta” znajduje się pod adresem:
http://kossowski.muzeumliteratury.pl/

Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia – pobierz

UWAGA:
Odpowiedzi na pytania z dnia 20.02.2012 r. – pobierz
„Szkic wykrojnika do folderu Bruno Schulz” – pobierz
Odpowiedzi na pytania z dnia 21.02.2012 r. – pobierz

Załączniki do SIWZ:

1. Załącznik Nr 1 do SIWZ_Wzór oferty – pobierz
1A. Załącznik Nr 1A_Formularz cenowy dla CZĘŚĆI I – pobierz
1B. Załącznik Nr 1B_Formularz cenowy DLA CZĘŚCI II – pobierz
2. Załącznik Nr 2_Wzór oświadczenia_Art. 22 ust.1 – pobierz
3. Załącznik Nr 3_Wzór oświadczenia_Art. 24 ust.1 – pobierz
4A. Załącznik Nr 4A_Wykaz usług dla CZĘŚCI I – pobierz
4B. Załącznik Nr 4B_Wykaz usług dla CZĘŚCI II – pobierz
5A. Załącznik Nr 5A do SIWZ_Wzór umowy dla CZEŚCI I – pobierz
5B. Załącznik Nr 5B do SIWZ_Wzór umowy dla CZEŚCI II – pobierz

O książce mówią Andrzej St. Kowalczyk i Jarosław Klejnocki:

Ze zbioru szkiców wyłania się postać człowieka obdarzonego niezwykle silną potrzebą niezależności, bezkompromisowo poszukującego swego miejsca, zarówno w życiu, jak i w literaturze. Pisarza – niejako przez przypadek i na marginesie – broniącego się ciętym i dalekim od politycznej poprawności językiem przed jednoznacznym zaszufladkowaniem, a mimo to niejednokrotnie ulegającego pokusie artystycznej autokreacji. Człowieka, do którego przylgnęło sporo łatek – buntownik, chuligan literatury, histeryk wolności, który pisał o sobie samym:

Wierzę w koty i w rum, i w słońce, i w zielone drzewa, i w wolność. Chcę mieć prawo zdechnąć z głodu, jeżeli sobie nie dam rady. I żyć na litość boską, żyć trochę tak, jak mnie się podoba, a niekoniecznie tak, jak się podoba jakiejś zaś… ideologii. Amen […].

Wszelkie publikacje Muzeum Literatury można zamawiać: Iwona Molska, kancelaria@muzeumliteratury.pl, tel. 22 831 40 61 wew. 117.

O książce (dane) – więcej

Fot. Maciek Bociański / ML

Nie do wyrażenia w liczbach jest natomiast życzliwość i wsparcie, którego w ciągu całego roku doświadczaliśmy od Przyjaciół naszego muzeum. Że życzliwości tej nie zabraknie nam również w roku 2012, mogliśmy przekonać się podczas niedawnego Spotkania Przyjaciół MWG we Wsoli.

Tradycyjne, bo drugie już spotkanie naszych Przyjaciół, rozpoczęło się od wręczenia tytułów Mecenasa oraz Darczyńców 2011. Specjalny list z podziękowaniami przysłała pani Rita Gombrowicz, osoba zaszczycająca nas swoim wsparciem od początku działalności. Tytułami tymi wyróżniamy tych, którzy nie tylko dali najwięcej, ale również obdarowali nas w sposób szczególny. Wszystkim naszym przyjaciołom dziękował również dyrektor Muzeum Literatury pan Jarosław Klejnocki.

Tytuł Mecenasa otrzymała Mazowiecka Spółka Gazownictwa, Oddział Zakład Gazowniczy Radom. Tablicę z podziękowaniem od Rity Gombrowicz odebrał Paweł Łodyga, dyrektor oddziału.

Tytuł Darczyńcy odebrały dwie firmy: Południowo-Mazowiecki Bank Spółdzielczy w Jedlińsku (nasz ubiegłoroczny Mecenas), reprezentowany przez Krzysztofa Sadurskiego, prezesa zarządu oraz Wodociągi Miejskie w Radomiu Sp. z o.o., reprezentowane przez Marka Michonia, wiceprezesa.

Oczywiście, wdzięczni jesteśmy w taki sam sposób wszystkim innym, którzy nam pomagają. Każdy z naszych Dobroczyńców wspiera nas według własnych możliwości, a wspólna hojność pozwala nam na prowadzenie żywej działalności. Dzięki tej pomocy udało nam się w ubiegłym roku zakupić i sprowadzić do Polski pięćdziesiąt trzy listy Witolda Gombrowicza do J.C.Gomeza, kupić obraz Kazimierza Głaza z cyklu malowanego w Vence i znanego Gombrowiczowi (pozostałe pięć dzieł z tego cyklu autor nam podarował).

Zorganizowaliśmy 29 wydarzeń kulturalnych, podczas których gościliśmy we Wsoli takie postacie, jak m.in. Rita Gombrowicz, wybitni tłumacze literatury polskiej z Europy i Stanów Zjednoczonych: Anders Bodegard, Olaf Kuhl, Bożena Zaboklicka, Danuta Borchardt, Lajos Palfalvi oraz Jerzy Jarniewicz („Literatura na świecie”), a także artystów: Magdę Umer, Stanisława Soykę, Tomasza Radziwonowicza z orkiestrą kameralną oraz pisarzy: Olgę Tokarczuk, Andrzeja Stasiuka, Stefana Chwina.

Za wspieranie działalności Muzeum w 2011 dziękujemy osobom, firmom i instytucjom:

Mazowiecka Spółka Gazownictwa, Oddział Zakład Gazowniczy Radom
Południowo-Mazowiecki Bank Spółdzielczy w Jedlińsku
Wodociągi Miejskie w Radomiu Sp. z o.o.
Gmina Jedlińsk
Zakłady Automatyki KOMBUD S.A.
Krzyżanowscy Sp. z o.o.
Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Radomiu
Andrzej Grzyb
Grupa KK
ITS A. Michalczewski
Hotel Aviator
Piekarnia Fogiel & Fogiel
Centrum Radom
Elnex
Fundacja Wsola Pomost
Zakład Masarski Krawczyk
Anna i Władysław Malinowscy
Zaginione Studio Agencja Reklamowa
Kwiaciarnia Pod Katedrą
Trend Glass
Izba Przemysłowo-Handlowa Ziemi Radomskiej – za pośrednictwem Izby dziękujemy firmom: Sita Radom Sp. z o.o, Radmot Jan Stańczyk, Zakłady Chemiczne Bochem Sp. z o.o.

Wystawa Leonor Fini i Konstanty A. Jeleński. Portret podwójny, zorganizowana z okazji prezydencji Polski w Radzie Unii Europejskiej stanowiła pionierską prezentację sylwetek niezwykłej pary – artystki i myśliciela. Przyświecała jej idea odmalowania związku Leonor Fini (1907-1996) i Konstantego Aleksandra Jeleńskiego (1922-1987). Obok pokazania dorobku twórców równie ważne było przedstawienie ich osobowości i wzajemnych relacji. W skład ekspozycji weszły rysunki, gwasze i prace graficzne Leonor Fini ze zbiorów własnych Muzeum Literatury (obecnie największej kolekcji prac artystki w Polsce) oraz po raz pierwszy sprowadzone do Polski z paryskiej Galerii Minsky obrazy olejne i unikalne fotografie z Archiwum Leonor Fini w Paryżu. Prezentację dopełniły dzieła ze zbiorów polskich kolekcji i muzeów oraz zbiorów prywatnych z Paryża i Nowego Jorku. Zaprezentowano łącznie 160 dzieł sztuki (malarstwo, grafika, rysunek, rzeźba), 94 fotografie archiwalne oraz kilkadziesiąt dokumentów, rękopisów i pamiątek, a także księgozbiór Kota Jeleńskiego ze zbiorów Muzeum Literatury. Udało się również sprowadzić dokumenty i pamiątki po Jeleńskim z Archiwum „Kultury” w Maisons-Laffitte.

Ekspozycja została skomponowana zgodnie z kluczem problemowym, ukazując relacje intelektualne, artystyczne i osobiste jej bohaterów. Zaprezentowaliśmy ich w kontekście historii i kultury zarówno na tle środowiska emigracji polskiej, jak też Kongresu Wolności Kultury oraz kosmopolitycznego salonu Leonor. Obok dzieł sztuki, dokumentów, pamiątek (takich jak szal podarowany Fini przez Salvadora Dalego) oraz cytatów (wypowiedzi bohaterów wystawy, krytyków i przyjaciół) w tkankę ekspozycji włączone zostały filmy dokumentalne i artystyczne – m.in. inspirowany obrazami Leonor Fini teledysk Madonny Bedtime story (1995).

Posłużenie się rozmaitymi mediami spowodowało duże zainteresowanie młodych widzów. Istotnym celem ekspozycji było ukazanie wielkiej roli, jaką w kształtowaniu polskiej kultury emigracyjnej odegrał Konstanty Jeleński. Chcieliśmy, aby postać najwybitniejszego krytyka artystycznego i literackiego paryskiej „Kultury” poznały szersze grupy odbiorców. Był to pisarz o znakomitym wyczuciu stylu, wielokulturowej erudycji i niespotykanej wrażliwości, który pozostawił po sobie kilkaset esejów pisanych w czterech językach, świadomie skupiony na tym, by – jak powiedział o nim przyjaciel, Jan Lebenstein – „wskutek tych wszystkich swoich darów spełniać swoją rolę, wspierając i inicjując twórczość innych”. Dzieła Leonor Fini, ważny wkład w dziedzictwo surrealizmu, jej ekscentryczna, istotna w artystycznym pejzażu Paryża postać, a wreszcie konsekwentna strategia twórczej kreacji życia, wymagały niekonwencjonalnej oprawy plastycznej ekspozycji. Dlatego inspiracją struktury wystawy stały się słowa Jeleńskiego, znawcy twórczości, a zarazem wiernego przez 35 lat towarzysza życia Fini, który tak oto wymarzył sobie jej „idealną retrospektywę”: „[…] Chciałbym, żeby wyglądała jak siedziba o dzikim przepychu, zbudowana w formie koncentrycznego labiryntu, którego meandry prowadziłyby do centralnej groty z wielkim łożem pośrodku […], gdzie tronowałby »reprezentujący artystkę« jej olbrzymi różowy pers, Bafomet”. Wystawa cieszyła się dużym powodzeniem u publiczności, otrzymała wiele świetnych recenzji, jej katalog został całkowicie wyprzedany. Swego entuzjazmu nie kryli zwiedzający wystawę goście, w tym Mario Vargas Llosa (relacja filmowa poniżej), Wojciech Karpiński, Maja Komorowska, państwo Krystyna Zachwatowicz-Wajda i Andrzej Wajda. Ekspozycja zyskała szeroki oddźwięk w prasie, radiu i telewizji (m.in. w programie „Tygodnik Kulturalny” TVP „Kultura” z 11 XI 2011 została uznana za wydarzenie tygodnia) oraz Internecie, w tym obszerne omówienia we „Frankfurter Allgemeine Zetung” oraz triesteńskim dzienniku „Il Piccolo”.

Wystawie towarzyszył obszerny, bogato ilustrowany katalog (175 stron), który nie jest klasycznym katalogiem muzealnym. Jego koncepcja merytoryczna łączy zachowanie i przekazanie porządku wystawy – odtworzenie jej konstrukcji – z formułą książki ilustrowanej. Zawiera ona różnorodne teksty, których zadaniem jest uchwycenie fenomenu bohaterów wystawy – ich niezwykłych osobowości oraz barwnego związku, a także czasów, w których żyli. Część esejów ma charakter naukowy: Anna Lipa (we współpracy z Janem Gondowiczem), Czarne słońce Leonor Fini, Wojciech Karpiński, Uśmiech Kota. Spotkanie z Konstantym Aleksandrem Jeleńskim, Piotr Szarota, Konstanty i Leonor. Portret rodzinny w kilku wnętrzach, Małgorzata Grąbczewska, Unieruchomione chwile własnego teatru. O fotograficznej kreacji Leonor Fini. Znajdują się tam również wspomnienia Andrzeja Wata i Neila Zukermana, wywiad z Leonor Fini z 1963 roku, drukowany po raz pierwszy w języku polskim, szczegółowe kalendaria życia obojga bohaterów wystawy oraz katalog obiektów prezentowanych na wystawie. Całość poprzedzona została wstępem Anny Lipy, wyjaśniającym sens i konstrukcję ekspozycji. Wszystkie teksty posiadają angielskie streszczenia. Leonor Fini przez całe życie niezwykle konsekwentnie budowała wokół siebie legendę. Aby podkreślić, że ambicją wystawy nie było burzenie tych mitów, Muzeum zdecydowało się na dokonanie niezwykłego zabiegu. To samo wydawnictwo otrzymało dwie różne okładki (prezentujące dwa różne zdjęcia artystki). Obie cieszyły się ogromnym powodzeniem wśród naszych zwiedzających. Katalog zyskał obszerne omówienie w miesięczniku „Art&Business”.

W piątek 29 XII 2011 w Muzeum Literatury specjalnie na wystawę „Leonor Fini i Konstanty A. Jeleński. Portret podwójny” przybyli wyjątkowi goście: państwo Krystyna Zachwatowicz-Wajda oraz Andrzej Wajda. Gości oprowadziła po wystawie autorka i kuratorka wystawy dr Anna Lipa, która w następujący sposób relacjonowała tę wizytę: „Z wielką przyjemnością oprowadzałam po wystawie naszych gości, którzy doskonale odczytywali wszystkie jej konteksty, ponieważ osobiście znali i blisko przyjaźnili się z jej bohaterami: Leonor Fini oraz Konstantym Aleksandrem Jeleńskim. Bywali zarówno w słynnym paryskim salonie Leonor i Kota na rue de la Vrillière pod numerem 8 oraz ich posiadłości w Saint-Dyé nad Loarą, gdzie Andrzej Wajda napisał scenariusz Dantona”. W krakowskim Archiwum Andrzeja Wajdy zachowały się listy Konstantego A. Jeleńskiego z lat 1979-1983, będące świadectwem tej przyjaźni. W jednym z nich Jeleński pisał do Wajdy o ich „zbieżności odczuć, intuicji, stosunku do świata”. Nasi goście w czasie zwiedzania ekspozycji nie kryli swego entuzjazmu, który został przypieczętowany cytowanym poniżej wpisem z księgi pamiątkowej wystawy:

Wystawę obejrzało 7800 widzów, którzy wyrażali swoje opinie w postaci następujących wpisów w księdze pamiątkowej wystawy:

Fot. Maciek Bociański / ML

Latem 1927 r. roku Maria Pawlikowska-Jasnorzewska spotkała się w Paryżu z portugalskim pilotem, dziennikarzem i poetą Jose Saramento de Beires. Romantyczne spotkanie przekształciło się w burzliwy romans, który stanowi mało znany epizod z życia poetki. Podczas wykładu zaprezentowane zostaną nieznane archiwalne fotografie i nagrania filmowe przedstawiające płk. de Beires.

28 lutego (wtorek). 2012 r., godz. 18.30
Muzeum Andrzeja Struga
Al. Niepodległości 210 m. 10 A
00-608 Warszawa

Wstęp wolny. Zapraszamy.

Każde z miejsc przedstawione zostało jako wyjątkowe i jedyne w swoim rodzaju, opatrzone ilustracjami i zdjęciami, ukazującymi najciekawsze eksponaty ze zbiorów danej placówki, fragmenty unikatowych kolekcji, reprodukcje rękopisów utworów i korespondencji twórców literatury oraz ich pisarskie atrybuty – pióra i maszyny do pisania, ale również rzeczy prywatne: fajki, walizki, meble.

Opatrzony dokładnymi danymi teleadresowymi przewodnik jest atrakcyjnym wydawnictwem zarówno dla turystów, szukających ciekawych miejsc w Polsce, jak i dla miłośników literatury.

Wydanie drugie, uzupełnione.

Wszelkie publikacje Muzeum Literatury można zamawiać: Iwona Molska, kancelaria@muzeumliteratury.pl, tel. 22 831 40 61 wew. 117. Szczegółowe dane dotyczące książki – zobacz

Fot. Maciek Bociański / ML

Wisława Szymborska była nieutrudzoną czytelniczką, ale uwielbiała przede wszystkim „lektury nadobowiązkowe”. Jednak tomiki Jej wierszy i felietonów-esejów o książkach zasługują na miano naszych – Polaków „lektur obowiązkowych”. Jako jedyne w swoim rodzaju świadectwo literackiej i intelektualnej historii drugiej połowy „polskiego XX wieku”, a zarazem autobiografia pisarki – osoby jak najbardziej prywatnej. Może nawet „zwierciadło duszy” kogoś głęboko przekonanego, że „nic dwa razy się nie zdarza”, kto opisuje nie tylko przygody człowieka przez „wysokie C”, ale i „widok z ziarnkiem piasku” czy „milczenie roślin”. W szczególnych chwilach po śmierci Poetki przypomnijmy ów niezwykły, z pierwodruków złożony kanon, zarazem jedyne i niepowtarzalne „dzieła zebrane” Noblistki Wisławy Szymborskiej.

Wszystkie reprodukowane na stronie książki znajdują się w zbiorach Biblioteki Muzeum Literatury. W 1998 roku duże zainteresowanie wzbudziła nasza wystawa „Szymborska. Portret kobiecy” zrealizowana przez kustosz Jolantę Pol (autorkę scenariusza i komisarza ekspozycji).

Barbara Riss